Passer domesticus (huismus)

Onder de vogels hebben tortels de naam echte vrijers te zijn, maar het is de huismus die met de eer gaat strijken. Een verliefd mannetje kan met zijn uitverkoren vrouwtje wel twintig keer achtereen de liefde bedrijven. Er bestaan zelfs waarnemingen uit de Middeleeuwen van driehonderd paringen per dag. Ze schamen zich ook niet voor hun veelvuldige wipjes. Ik heb het ze zelfs zien doen op een terrastafeltje op Schiermonnikoog tussen twee appeltaarten met slagroom.

Omdat mannetjes en vrouwtjes huismussen het hele jaar door in elkaars omgeving zijn zit de kolonie vol met verloofde stellen. Er wordt wel geflirt maar voor mussen geldt: geen seks voor het huwelijk. Vaak neemt het mannetje het initiatief tot het voorspel. Hij laat zich van z’n beste kant zien door z’n veren op te zetten en luid tsjilpend bij zijn nest rond te hangen. Alsof hij haar wil paaien met een fraai onderkomen. Als het vrouwtje niet meteen toehapt, lokt hij haar met takjes en veertjes naar het nest. Gaat ze op zijn avances in dan begint het serieuze werk: er moet voor nageslacht gezorgd worden. Mevrouw mus maakt met ingehouden kop en trillende vleugels kenbaar dat ze bereid is te paren. Haar gedrag lijkt een beetje op het bedelgedrag van jonge vogels. Hij hipt om haar heen en springt uiteindelijk op haar rug terwijl hij probeert zijn staart onder de hare te wurmen. Mussen hebben geen piemels of vagina’s. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes hebben twee openingen, de cloaca’s. Die zitten opgeborgen onder vel en veren dus er komt heel wat stuurmanskunst aan te pas voordat het zaad op de juiste plek is gedeponeerd. Hij grijpt haar met zijn snavel beet in haar nek, uit genegenheid of om zich in evenwicht te houden, wie zal het zeggen.

Mussenvrouwen hebben de broek aan. Als ze eenmaal een paar vormen komt hij het nest niet meer in. Zij slaapt binnen en hij blijft buiten. Maar mussenheren vallen in het algemeen wel op brutale dames. Hij houdt de omgeving scherp in de gaten want er is altijd concurrentie in de buurt. Huismussen hebben wel de naam trouw te zijn voor het leven, maar als hij haar te lang alleen laat kiest ze al snel voor de vrijgezelle buurman. Met zo’n kort leven moet je niet te lang wachten want voor je het weet sta je er alleen voor. Mussen kennen ook een vorm van groepsverleiding. Als het tijd wordt voor de voortplanting moeten de stelletjes die al een tijdje bij elkaar hokken worden gestimuleerd om te gaan paren. Dat gebeurt doordat meerdere mannen uit de kolonie een verloofd vrouwtje het hof gaan maken. Ze jagen haar op en maken avances. De echtgenoot in spé raakt hierdoor seksueel geprikkeld en dat is ook de bedoeling. Het is een soort spel om de paringsdrang aan te wakkeren.