Een op de vijfentwintig mannen is niet de biologische vader van het kind dat hij opvoedt en adoreert. Moeder is vreemdgegaan met de buurman of de groenteboer, en pa verkeert in de veronderstelling dat hij het kind heeft verwekt. Dat zal een heggenmus niet overkomen. Zijn prachtige lied is nu volop te horen.

Mannetjes heggenmussen hebben hier wat op gevonden: om er toch zeker van te zijn dat hun zaad voor nageslacht zorgt, pikken ze vlak voor de paring aan het geslachtsorgaan van het wijfje. Als reactie hierop verlaat het zaad van eerdere minnaars haar vogellijf. Natuurlijk kennen ook de andere heggenmusmannetjes dit trucje, dus er rest de wettige echtgenoot maar een ding: waken als een tijger over het ontrouwe vrouwtje.

De hele winter schuifelt heggenmus met z’n buik bijna tegen de grond door de tuin op zoek naar eten.  In het najaar schakelen ze probleemloos over van insekten naar een menu van zaden. Hun maagwand verhardt zich waardoor ze in staat zijn de zaden te verteren. Door deze aanpassing kunnen ze in de buurt blijven om te overwinteren. Ze schuiven slechts een klein stukje op naar het zuiden of het noorden. Al heel vroeg in het voorjaar klinkt hun parelende lied vanaf een hoge zangpost.

Van seks bezeten zijn ze, de heggenmussen. Heggenmusmannetjes doen het met meerdere vrouwtjes, maar ook de vrouwen zijn notoire vreemdgangers. Heggenmusvrouwtjes gaan niet vreemd omdat ze het lekker vinden. Dat zal hooguit een bijkomstigheid zijn. Ze doen het uit praktische overwegingen. Als ze paart met andere mannetjes zullen die altijd mee helpen met het voeden van de jongen. Zij weten niet beter of het zijn hún nakomelingen. Zo verzekert het wijfje zich van een goede verzorging van haar kroost. Soms loopt de ruzie tussen de heren zo hoog op dat er doden vallen. Maar er zijn ook heggenmusmannen die een oogje dichtknijpen als buurman langs komt. Dat is pure berekening want buurman denkt vervolgens dat hij de vader is van de jongen, en zo’n hulpje bij het voeren van de kan echtgenoot wel gebruiken. Ze hebben het communeleven uitgevonden.

Heggenmussen zijn slim en flexibel. Ze kiezen een vorm van samenleven die op dat moment het beste uitkomt. Bepalend is het territorium dat ze bezetten. Want bij heggenmussen hebben zowel de mannen als vrouwen een eigen leefgebied. De wijfjes bouwen hun nesten het liefst in dicht struikgewas of in een haag. Als er genoeg voedsel in de buurt is kunnen ze volstaan met een klein territorium waar alle andere dames uit verjaagd worden. Is er weinig eten dan wordt het territorium veel groter. De mannetjes kiezen hun eigen leefgebied. De grootte daarvan is afhankelijk van de oppervlakte die hij nog kan verdedigen. Vrouwen en mannen hebben allebei maar één belang: zoveel mogelijk gezonde jongen grootbrengen. Alles draait er om of er voldoende voedsel te halen is. Onderzoekers hebben gekeken welke samenlevingsvorm het meest succesvol is bij de heggenmus. Als het mannetje er twee vrouwtjes op na houdt, kan hij drie tot vier jongen groot brengen per wijfje. Zij komt er qua nakomelingen het best vanaf als ze met twee mannetjes paart die allebei meehelpen met het grootbrengen van de jongen. Dat kan haar bijna zeven jongen per nest opleveren. Als ze een monogaam huwelijk komen er hooguit vijf jongen. Afhankelijk van territorium en voedselaanbod kiezen man en vrouw heggenmus hun samenlevingsvorm. Ze kunnen twee tot drie legsels per jaar grootbrengen. De helder blauwgroene eitjes worden door het wijfje uitgebroed. Als je het muisgrijze vogeltje in de winter moederziel alleen rond het huis ziet scharrelen zou je niet vermoeden dat het zo’n opwindend seksleven heeft.

Bron: Hoe dieren het doen. Passie en Paring in de achtertuin.